ایمپلنت دندان چیست؟ چه مراحل و انواعی دارد؟

ایمپلنت دندان یک روش محبوب و مؤثر برای جایگزینی دندان از دست رفته است و می‌تواند برای یک عمر زیبایی و عملکرد یک دندان طبیعی را داشته باشد. ایمپلنت دندان از یک پایه فلزی تیتانیومی تشکیل شده که درون استخوان فک قرار می‌گیرد و به‌ عنوان ریشه دندان عمل می‌کند. با گذشت زمان، ایمپلنت با استخوان پیوند خورده و به پایه‌ای مستحکم برای تاج دندان یا دندان مصنوعی تبدیل می‌شود. با این کار نه تنها عملکردی مانند دندان طبیعی به وجود می‌آید بلکه می‌توان زیبایی و ساختار صورت را هم حفظ کرده و از تحلیل استخوان جلوگیری کرد. ایمپلنت‌های دندان می‌توانند یک عمر ماندگاری داشته باشند، اما همانند دندان‌های طبیعی برای افزایش طول عمر و همچنین افزایش احتمال موفقیت ایمپلنت دندان به مراقبت و رعایت نکات بهداشتی نیاز دارند.

ایمپلنت دندان چیست؟

ایمپلنت دندان برای ترمیم ظاهر طبیعی دندان از دست‌ رفته یا بازیابی توانایی جویدن در استخوان فک کاشته می‌شود. ایمپلنت پایه محکمی را برای انواع پروتزهای دندانی مانند روکش، بریج یا دندان مصنوعی در اختیار می‌گذارد.

از دست دادن دندان به دلایلی مانند آسیب‌دیدگی یا بیماری، عوارضی از قبیل تحلیل سریع استخوان، مشکلات گفتاری یا تغییر در الگوهای جویدن را به دنبال دارد که باعث ناراحتی  و خجالت افراد می‌شود. جایگزینی دندان غائب با ایمپلنت دندان کیفیت زندگی و سلامتی افراد را در حد چشمگیری ارتقا می‌دهد.

روش کاشت ایمپلنت به نوع ایمپلنت و وضعیت استخوان فک بستگی دارد. کاشت ایمپلنت دندان طی چند عمل انجام می‌شود. مزیت اصلی کاشت ایمپلنت به دست آوردن پایه‌ای محکم و مقاوم برای دندان‌های جدید است؛ البته برای آن‌ که ایمپلنت پایه مطمئنی برای دندان مصنوعی باشد، باید به خوبی به استخوان اطراف جوش بخورد. چون جوش خوردن ایمپلنت به استخوان فرایندی زمان‌بر است، کاشت ایمپلنت دندان گاهی ماه‌ها طول می‌کشد.

اجزای ایمپلنت دندان

ایمپلنت دندان از سه بخش اصلی فیکسچر، اباتمنت و روکش یا تاج دندان تشکیل می‌شود:

• فیکسچر ایمپلنت: فیکسچر ایمپلنت وسیله پیچ‌ مانند کوچکی است که در استخوان فک قرار داده می‌شود تا جایگزین ریشه دندان طبیعی شود. پیچ ایمپلنت معمولاً از جنس تیتانیوم است، چرا که تیتانیوم زیست‌سازگار است و با استخوان سازگاری دارد. فیکسچر ایمپلنت در اندازه‌های مختلف تولید می‌شود و دندانپزشکان فیکسچر مناسب را با توجه به دندانی که قرار است جایگزین شود، انتخاب می‌کنند. ایمپلنت کاشته‌ شده در استخوان فک، طی فرایندی موسوم به استئواینتگریشن، به استخوان اطراف جوش می‌خورد. ایمپلنت پس از جوش خوردن به استخوان، تقریباً مانند ریشه دندان طبیعی عمل می‌کند.
• اباتمنت: اباتمنت رابط بین پایه ایمپلنت و پروتز دندان است. انواع مختلفی از اباتمنت وجود دارند که دندانپزشکان نوع مناسب را با توجه به روکش مورد استفاده انتخاب می‌کنند. ممکن است اباتمنت در جراحی کاشت ایمپلنت یا پس از جوش خوردن ایمپلنت به استخوان جایگذاری شود.
• روکش یا پروتز دندان: منظور از پروتز دندان بخشی از ایمپلنت دندان است که دیده می‌شود. این پروتز می‌تواند روکش، بریج یا دندان مصنوعی باشد. اگر کاشت ایمپلنت برای جایگزینی یک دندان انجام شود، معمولاً روکش به عنوان پروتز دندان انتخاب می‌شود، اما اگر کاشت ایمپلنت برای جایگزینی دو یا چند دندان مجاور هم انجام شود، بریج گزینۀ مناسب‌تری خواهد بود. دندان مصنوعی برای جایگزینی تمام دندان‌های یک فک به کار برده می‌شود. انتخاب پروتز دندان بر تعداد ایمپلنت‌های لازم نیز اثر می‌گذارد. برای مثال روکش به یک پایۀ ایمپلنت، بریج به دو یا چند پایۀ ایمپلنت و دندان مصنوعی عموماً به چهار یا شش پایه ایمپلنت نیاز دارد.

انواع ایمپلنت دندان

ایمپلنت دندان را می‌توان جایگزین یک یا چندین دندان کرد. در این بخش با انواع ایمپلنت دندان آشنا می‌شوید:

مزایا و معایب ایمپلنت دندان

کاشت دندان کیفیت زندگی و سلامت بیمارانی را که به جایگزینی برای دندان‌های طبیعی‌شان نیاز دارند، در حد چشمگیری بهبود می‌دهد. البته ایمپلنت دندان نیز مانند هر جایگزین دندانی دیگری مزایا و معایب خاص خود را دارد.

ایمپلنت دندان برای چه کسانی مناسب است؟

متقاضی مناسب کاشت ایمپلنت فردی است که یک یا چند دندانش را از دست داده است و به دنبال راه‌حلی بلندمدت برای جایگزینی دندان یا دندان‌های غائب می‌گردد. اکثر بزرگسالان می‌توانند کاشت ایمپلنت را انجام بدهند، فقط چند مورد استثناء وجود دارد. مورد هر بیمار با دیگری متفاوت است و دندانپزشک راه‌حل‌های ممکن را در جلسه مشاوره اولیه برایتان توضیح می‌دهد. کاشت ایمپلنت دندان گزینه‌ای مناسب برای افرادی است که:

• از سلامت عمومی خوبی برخوردار هستند: متقاضیان کاشت دندان باید از سلامت عمومی مناسبی برخوردار باشند. ابتلا به بیماری‌های مزمنی مانند دیابت کنترل‌ نشده فرایند التیام و جوش خوردن ایمپلنت را مختل می‌کند و خطر بروز عوارض را افزایش می‌دهد.
• سلامت دهان و دندان‌های‌شان در وضعیت رضایت‌بخشی است: سلامت عمومی دهان و دندان‌ها برای کاشت ایمپلنت ضروری است. نامزدهای کاشت ایمپلنت باید لثه‌های سالم داشته باشند و تراکم استخوان فکشان برای نگه داشتن ایمپلنت کافی باشد.
• می‌توانند بهداشت دهان و دندان‌ها را رعایت کنند: بیماران باید بهداشت دهان و دندان‌ها را پس از کاشت ایمپلنت رعایت کنند و به‌طور منظم برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کنند تا از موفقیت و ماندگاری بلندمدت ایمپلنت مطمئن شوند.
• انتظارات واقع‌بینانه دارند: متقاضیان کاشت ایمپلنت باید انتظاراتی منطقی از کاشت ایمپلنت داشته باشند و از هزینه و زمان کاشت دندان آگاه باشند. کاشت ایمپلنت از ابتدا تا انتها غالباً چند ماه طول می‌کشد.

ایمپلنت دندان برای چه کسانی مناسب نیست؟

شرایط و بیماری‌های خاصی وجود دارند که مناسب بودن کاشت ایمپلنت را کاهش می‌دهد یا حتی این گزینه جایگزینی دندان‌ها را کاملاً حذف می‌کند. کاشت ایمپلنت دندان در شرایط زیر توصیه نمی‌شود:

• کافی نبودن تراکم استخوان: متقاضی کاشت دندان باید استخوان فک سالم و کافی برای نگه داشتن ایمپلنت داشته باشد. اگر استخوان کافی وجود نداشته باشد، پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت ضرورت می‌یابد؛
• بیماری لثۀ کنترل‌نشده: بیماری لثۀ فعال موفقیت کاشت ایمپلنت را به خطر می‌اندازد. درمان بیماری لثه و کنترل کردنش پیش از بررسی کاشت ایمپلنت ضروری است؛
• ابتلا به بیماری‌های مختلف: ابتلا به بعضی بیماری‌ها یا مصرف داروهای خاص فرایند التیام لثه و جوش خوردن ایمپلنت را مختل می‌کند و موفقیت ایمپلنت دندان را به خطر می‌اندازد. دیابت کنترل‌نشده، اختلال‌های خودایمنی و مصرف بعضی داروهای درگیرکنندۀ سیستم ایمنی باعث می‌شود کاشت ایمپلنت گزینۀ مناسبی نباشد؛
• کشیدن سیگار: اگر سیگاری باشید، دندانپزشک توصیه می‌کند که سیگار را قبل از کاشت ایمپلنت دندان ترک کنید. البته کاشت ایمپلنت در صورت استعمال دخانیات ممکن است، اما جراحی ایمپلنت در این شرایط پیچیده‌تر می‌شود و احتمال پس زدن ایمپلنت نیز افزایش می‌یابد. دلیل بروز این عوارض آن است که سیگار کشیدن اثرهای نامطلوبی بر سلامت دهان و دندان‌ها دارد؛ از جمله عوارض استعمال دخانیات می‌توان به خشکی دهان و کاهش جریان خون اشاره کرد؛ خشکی دهان باعث می‌شود بستر مناسبی برای رشد باکتری‌های عامل بیماری لثه ایجاد می‌شود. کاهش جریان خون نیز فرایند ترمیم و جوش خوردن ایمپلنت به استخوان فک را آهسته می‌کند؛
• ملاحظات مربوط به سن: محدودیت سنی معینی برای کاشت ایمپلنت وجود ندارد. مسئلۀ مهم این است که رشد متقاضی متوقف شده باشد؛ رشد عموماً در اواخر دوره نوجوانی به پایان می‌رسد و
• بارداری: از آن‌جایی که بارداری با تغییرات هورمونی و عوارض دیگر همراه است و ملاحظات خاصی باید در این دوران رعایت شود، عموماً توصیه می‌شود که کاشت ایمپلنت به بعد از زایمان و پایان دوره شیردهی موکول شود.

چه اتفاقی می‌افتد اگر بعد از کشیدن دندان، ایمپلنت نکنیم؟

آمادگی قبل از کاشت ایمپلنت دندان

قبل از کاشت ایمپلنت دندان باید چند توصیه را رعایت کنید تا برای این عمل آماده شوید. اقدامات زیر برای آمادگی قبل از کاشت دندان ضروری است:

• معاینۀ دهان و دندان‌ها: معاینه کامل دهان و دندان‌ها شامل عکس رادیوگرافی، ارزیابی تراکم استخوان فک و وضعیت لثه‌ها انجام می‌شود.
• ارزیابی سلامت دهان و دندان: بیماری‌های دهان و دندان مانند پوسیدگی دندان یا بیماری لثه باید قبل از کاشت ایمپلنت درمان شود تا موفقیت‌آمیز بودن نتیجه کاشت ایمپلنت تضمین شود.
• بررسی پروندۀ پزشکی: دندانپزشک پرونده پزشکی بیمار و فهرست داروهای مصرفی‌اش را بررسی می‌کند تا مطمئن شود که کاندیدای مناسبی برای کاشت ایمپلنت محسوب می‌شود.
• استعمال دخانیات و مصرف الکل: سیگار کشیدن و نوشیدن مشروبات الکلی فرایند التیام را مختل می‌کنند و خطر بروز عوارض پس از کاشت ایمپلنت را افزایش می‌دهند. بیماران در هفتۀ جراحی ایمپلنت نباید الکل مصرف کنند و سیگار بکشند.
• رعایت بهداشت دهان و دندان: برای کاشت ایمپلنت لازم است که دندانپزشک برش کوچکی را در لثه ایجاد کند تا بتواند ایمپلنت را درون استخوان فک جای بدهد. برای پیشگیری از عفونت ایمپلنت لازم است که از مدت‌ها پیش از جراحی در رعایت بهداشت دهان و دندان کوشا باشید تا میزان باکتری‌های موجود در دهان کمتر شود و از ابتلا به بیماری لثه جلوگیری کنید.
• مصرف داروهای تجویز شده: دندانپزشکان گاهی برای اطمینان از موفقیت کاشت ایمپلنت آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کنند. اگر دندانپزشک معالج برای‌تان آنتی‌بیوتیک تجویز کرد، دارو را حداقل ۲۴ ساعت قبل از کاشت ایمپلنت مصرف کنید.
• ناشتایی: ممکن است لازم باشد از شش ساعت قبل از جراحی ایمپلنت ناشتا باشید. داروهای تجویزی و لازم را با چند جرعه کوچک آب ببلعید.
• داشتن همراه در روز جراحی: فکر خوبی است که از یکی از نزدیکان بخواهید پس از جراحی ایمپلنت شما را به خانه برسانند، به‌خصوص اگر کلینیک دندانپزشکی از خانه‌تان دور است.
• مرخصی گرفتن: بهتر است روز جراحی ایمپلنت را مرخصی بگیرید و پس از جراحی بقیه روز را استراحت کنید.

مراحل کاشت ایمپلنت دندان

کاشت ایمپلنت دندان معمولاً در چند مرحله انجام می‌شود و متخصص ایمپلنت پس از هر مرحله مدتی صبر می‌کند تا فرایند التیام انجام شود. کل فرایند کاشت ایمپلنت در مجموع چندین ماه زمان می‌برد. بخش اعظم این مدت به التیام یافتن زخم‌ها و انتظار برای رشد استخوان جدید فک و جوش خوردن ایمپلنت به استخوان اختصاص داده می‌شود. با توجه به شرایط ویژه هر بیمار عمل‌های خاصی انجام می‌شود، از مواد گوناگون استفاده می‌شود و مراحل درمان گاهی با هم ترکیب می‌شوند. تمام مراحل کاشت ایمپلنت را در این بخش برایتان توضیح می‌دهیم:

۱. پیوند استخوان (در صورت نیاز)

پیوند استخوان برای تمام بیماران ضروری نیست و در بعضی موارد انجام نمی‌شود. اگر مدت زمانی طولانی از کشیدن دندان گذشته باشد و تراکم استخوان فک کم شده باشد یا استخوان فک به اندازه کافی ضخیم نباشد یا بیش از حد نرم باشد، پیوند استخوان پیش از کاشت ایمپلنت ضرورت می‌یابد. علت ضروری بودن پیوند استخوان این است که هنگام محکم جویدن فشار شدیدی به استخوان فک وارد می‌شود و اگر استخوان نتواند ایمپلنت را نگه دارد، احتمال پس زدن ایمپلنت بالا می‌رود. پیوند استخوان بستر محکم‌تری را برای کاشت ایمپلنت در استخوان فک در اختیار می‌گذارد.

از گرفت‌های استخوانی مختلفی برای بازسازی استخوان فک استفاده می‌شود: استخوان پیوندی طبیعی از بخش دیگری از بدن تهیه می‌شود؛ از پودر استخوان مصنوعی یا مادۀ جایگزین استخوان نیز می‌توان برای تهیه ساختارهای نگهدارنده جهت رشد استخوان جدید استفاده کرد.

ممکن است چند ماه طول بکشد تا استخوان پیوندی به اندازه کافی برای نگه داشتن ایمپلنت رشد کند. برخی بیماران به مقدار بسیار کمی پودر استخوان نیاز دارند، در این صورت پیوند استخوان در زمان جراحی ایمپلنت انجام می‌شود. وضعیت استخوان فک روش انجام عمل را تعیین می‌کند.

۲. لیفت سینوس (در صورت نیاز)

یکی از سخت‌ترین محل‌ها برای کاشت ایمپلنت، دندان‌های عقب فک بالاست، چون این ناحیه به سینوس نزدیک است و ممکن است کمیت یا کیفیت استخوان در این بخش کافی نباشد. تمام بیماران به لیفت سینوس نیاز ندارند و لیفت سینوس جزو مراحل ضروری کاشت ایمپلنت نیست. دندانپزشک ضروری بودن لیفت سینوس را پس از ارزیابی بالینی مشخص می‌کند. دندانپزشک عمل لیفت یا بالا بردن سینوس را در صورت لزوم انجام می‌دهد. دندانپزشک پودر استخوان را بین فک بالا و غشای سینوس‌ها، در نزدیک‌ترین محل به دندان‌های عقب قرار می‌دهد.

ممکن است لثه پس از لیفت سینوس مدت کوتاهی ورم کند و از بینی یا دهان خونریزی داشته باشید. درد خفیف لثه‌ها نیز از عوارض پس از جراحی لیفت سینوس است که انتظار می‌رود با مصرف مسکن‌های بدون‌نسخه مانند ایبوپروفن آرام شود. ممکن است دندانپزشک برای پیشگیری از عفونت آنتی‌بیوتیک تجویز کند یا مصرف داروهای ضدالتهابی را برای رفع ورم توصیه کند. بخیه‌ها یک هفته بعد از عمل کشیده می‌شود و دندانپزشک پیشرفت روند التیام را بررسی می‌کند. بسیار مهم است که مراقبت‌های لازم را پس از لیفت سینوس رعایت کنید تا فرایند التیام به خوبی انجام شود.

پودر استخوانی که در عمل لیفت سینوس اضافه می‌شود، به‌طور طبیعی به استخوان فک جوش می‌خورد و در نتیجه بستر مناسبی برای کاشت ایمپلنت فراهم می‌شود. بسته به این که در جراحی لیفت سینوس از چه ماده‌ای استفاده شود، چهار تا نه ماه طول می‌کشد تا پودر استخوان با استخوان فک یک‌پارچه شود. پس از التیام یافتن لثه برای کاشت ایمپلنت آماده می‌شوید.

۳. کاشت پایه ایمپلنت

دندانپزشک لثه را در جراحی ایمپلنت باز می‌کند تا استخوان مشخص شود. سپس استخوان فک را با دریل سوراخ می‌کند و پایه فلزی ایمپلنت را درون این سوراخ قرار می‌دهد. چون پایه ایمپلنت مانند ریشه دندان عمل می‌کند، پایه باید در عمق استخوان فک قرار داده شود.

در این زمان هنوز جای خالی دندان غائب دیده می‌شود. پس از آن‌که زخم‌ها تا حدی بهبود یافت، نوعی دندان مصنوعی موقتی یا تکه‌ای برای زیبایی روی پایه ایمپلنت قرار داده می‌شود. می‌توانید این دندان مصنوعی را برای تمیز کردن و هنگام خواب از دهان دربیاورید.

۴. پیوند ایمپلنت با استخوان

پس از کاشته شدن ایمپلنت فلزی درون استخوان فک، فرایندی موسوم به استئواینتگریشن شروع می‌شود. استخوان فک در این فرایند دور ایمپلنت رشد می‌کند و به سطح ایمپلنت جوش می‌خورد. جوش خوردن ایمپلنت به استخوان، بسته به محل ایمپلنت و وضعیت سلامت استخوان فک، شش هفته تا شش ماه طول می‌کشد. در نتیجه پایه محکمی برای دندان مصنوعی جدید ایجاد می‌شود که دقیقا مانند ریشه دندان طبیعی عمل می‌کند.

۵. نصب اباتمنت

پس از جوش خوردن ایمپلنت به استخوان فک و تکمیل فرایند استئواینتگریشن، باید دوباره برای جایگذاری اباتمنت به کلینیک دندانپزشکی مراجعه کنید. اباتمنت تکه‌ای از ایمپلنت است که روکش در نهایت به آن متصل می‌شود. نصب اباتمنت عمل کوچکی است که با بی‌حسی موضعی در یک جلسه انجام می‌شود. برای جایگذاری اباتمنت لازم است که دندانپزشک لثه را دوباره باز کند تا ایمپلنت مشخص شود. سپس اباتمنت را به ایمپلنت متصل می‌کند و بافت لثه را دور اباتمنت می‌بندد، البته لثه نباید روی اباتمنت را بپوشاند.

گاهی اوقات اباتمنت در همان جلسه کاشت پایه به ایمپلنت متصل می‌شود و در نتیجه مراحل درمان یک مرحله کمتر می‌شود. چون اباتمنت بالای خط لثه قرار می‌گیرد، وقتی دهانتان را باز می‌کنید، دیده می‌شود. اوضاع تا زمان جایگذاری روکش یا دندان مصنوعی به همین ترتیب باقی می‌ماند. به همین دلیل برخی بیماران که دیده شدن جای خالی را دوست ندارند، ترجیح می‌دهند اباتمنت در یک جلسۀ دیگر نصب شود. انتظار می‌رود زخم لثه‌ها بعد از نصب اباتمنت ظرف دو هفته جوش بخورد، پس از التیام یافتن لثه‌ها دندان مصنوعی به اباتمنت متصل می‌شود.

۶. نصب تاج دندان

پس از بهبود یافتن لثه‌ها از دهان و دندان‌های باقی‌مانده قالب گرفته می‌شود. از این قالب‌ها برای ساخت روکش یا دندان مصنوعی با ظاهر طبیعی استفاده می‌شود. تا زمانی‌ که استخوان فک به اندازه کافی برای نگه داشتن دندان جدید و دارای عملکرد عادی قوی نشده باشد، نمی‌توان روکش را جایگذاری کرد.

پروتز دندان مصنوعی با توجه به شرایط خاص هر بیمار می‌تواند متحرک، ثابت یا ترکیبی از این دو باشد:

• متحرک: پروتز متحرک شبیه به دندان مصنوعی متعارف است و می‌تواند تکه‌ای یا کامل باشد. دندان مصنوعی متحرک از دندان‌های مصنوعی سفیدی تشکیل می‌شود که لثۀ پلاستیکی صورتی رنگی دورشان را می‌گیرد. دندان مصنوعی متحرک روی فریمی فلزی گذاشته می‌شود که به اباتمنت ایمپلنت متصل می‌شود و وقتی به درستی جا بیفتد، کاملاً محکم است. دندان مصنوعی متحرک را می‌توان برای ترمیم یا مسواک زدن روزانه به راحتی از دهان درآورد.
• ثابت: دندان مصنوعی ثابت با پیچ یا سیمان به طور دائمی روی اباتمنت ایمپلنت تک‌دندانی گذاشته می‌شود. دندان مصنوعی ثابت را نمی‌توانید برای مسواک زدن یا هنگام خوابیدن از دهان بیرون بیاورید. در اکثر موارد هر روکش به یک ایمپلنت چسبانده می‌شود. البته چون ایمپلنت بسیار محکم و قوی است، چند دندان را می‌توان روی پایۀ یک ایمپلنت قرار داد؛ البته دندان‌های مصنوعی باید به صورت بریج به هم متصل باشد.

مراقبت‌های پس از کاشت ایمپلنت دندان

یکی از عوامل موفقیت ایمپلنت و پیوند صحیح پیچ ایمپلنت با استخوان فک، مراقبت‌ها و رعایت نکات بهداشتی پس از کاشت ایمپلنت دندان است. برخی از این نکات مراقبتی و بهداشتی شامل موارد زیر می‌شوند:

• استفاده از گاز استریل: استفاده از گاز استریل در محل ایمپلنت کاشته شده و به‌آرامی فشار دادن آن می‌تواند از خونریزی پس از کاشت ایمپلنت جلوگیری کند.
• کمپرس یخ: یک تا دو روز پس از کاشت ایمپلنت برای کاهش تورم‌های ایجاد شده می‌توان از کمپرس یخ روی صورت استفاده کرد. توجه داشته باشید که از قرار دادن یخ روی محل ایمپلنت خودداری کنید.
• خودداری از استعمال دخانیات: حداقل تا سه هفته پس از کاشت ایمپلنت از استعمال هرگونه دخانیات پرهیز کنید. استعمال دخانیات مانند سیگار و قلیان می‌تواند باعث خشکی دهان، خونریزی و ایجاد عفونت شود. هرچه سیگار کشیدن را بیشتر بتوانید به تأخیر بی‌اندازید، احتمال موفقیت ایمپلنت بالاتر می‌رود.
• مصرف داروهای تجویز شده: مسکن‌ها و آنتی‌بیوتیک‌های خود را تا پایان دوره توصیه‌شده مصرف کنید.
• تا پایان اثر بی‌حسی چیزی نخورید: تا زمان پایان‌یافتن اثر بی‌حسی از خوردن یا آشامیدن پرهیز کنید، چرا که ممکن است ندانسته به محل ایمپلنت آسیب برسانید.
• خودداری از خوردن غذای داغ: تا یک روز پس از ایمپلنت از خوردن غذاها و نوشیدنی‌ها داغ مانند چای و قهوه خودداری کنید تا به لثه‌ها آسیبی وارد نشود. صبر کنید تا نوشیدنی یا غذایتان سرد شود.
• مایعات بنوشید: تا جایی که می‌توانید آب و نوشیدنی‌های مقوی مانند آبمیوه‌های طبیعی بنوشید.
• غذاهای مایع بخورید: تا یک هفته از مصرف غذاهای جویدنی خودداری کنید و سعی کنید از غذاهای مایع استفاده کنید.
• مراقبت از محل ایمپلنت: سعی کنید تا صورت خود را از ضربه خوردن حفظ کنید تا به ایمپلنت آسیبی وارد نشود. از دست زدن به محل ایمپلنت یا کشیدن لب خود برای دیدن محل ایمپلنت خودداری کنید. در هنگام مسواک‌ زدن یا استفاده نخ دندان به محل ایمپلنت کاری نداشته باشید و تا دو یا سه روز از مسواک زدن دندان‌های اطراف محل ایمپلنت خودداری کنید.

عوارض جانبی ایمپلنت دندان

ایمپلنت دندان معمولاً عوارض جدی به دنبال ندارد و اکثر عوارض ایجاد شده آن موقتی بوده یا قابل رفع‌ شدن هستند. در صورت مراجعه به یک دندانپزشک ماهر و مجرب می‌توان از بسیاری از عوارض جانبی ایمپلنت نیز جلوگیری کرد. برخی از عوارض ایمپلنت دندان شامل موارد زیر می‌شوند:

• درد و ناراحتی: درد و ناراحتی پس از کاشت ایمپلنت عادی است، البته این عوارض باید ظرف چند روز برطرف شود؛
• عفونت: عفونت شایع‌ترین عارضۀ پس از جراحی ایمپلنت است. ممکن است عفونت در طول عمل یا پس از آن رخ بدهد و مصرف آنتی‌بیوتیک برای درمان عفونت لازم باشد؛
• آسیب عصبی: احتمال آسیب عصبی در زمان کاشت ایمپلنت وجود دارد. آسیب عصبی عوارضی مانند بی‌حسی، گزگز یا درد در بخش‌های اطراف ایمپلنت را به دنبال دارد؛
• پس زدن ایمپلنت: پس زدن ایمپلنت دلایل مختلفی دارد که از آن جمله می‌توان به مناسب نبودن کیفیت استخوان، جایگذاری نامناسب یا عفونت اشاره کرد؛
• پری‌ایمپلنتایتیس: پری ایمپلنتایتیس نوعی بیماری لثه است که بافت‌های دور ایمپلنت را درگیر می‌کند. این بیماری با التهاب، خونریزی و تحلیل استخوان دور ایمپلنت همراه است و
• مشکلات سینوس: اگر کاشت ایمپلنت در فک بالا انجام شود، ممکن است ایمپلنت وارد حفرۀ سینوس شود و به ناراحتی‌های سینوسی مانند سینوزیت دامن بزند.

عوامل تأثیرگذار بر عدم موفقیت ایمپلنت دندان

کاشت ایمپلنت دندان در اکثر موارد موفقیت‌آمیز است اما استخوان گاهی به خوبی به ایمپلنت فلزی جوش نمی‌خورد. برای مثال سیگار کشیدن یکی از دلایل پس زدن ایمپلنت و بروز عوارض است. اگر ایمپلنت به خوبی به استخوان جوش نخورد، لازم است که دندانپزشک ایمپلنت را دربیاورد، استخوان را تمیز کند و جراحی ایمپلنت پس از گذشت تقریباً سه ماه تکرار شود.

از جمله دلایل پس زدن ایمپلنت می‌توان به عامل‌های زیر اشاره کرد:

• رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان‌ها: کوتاهی در رعایت بهداشت دهان و دندان‌ پس از کاشت ایمپلنت زمینه‌ساز ابتلا به بیماری لثه می‌شود که می‌تواند در نهایت منجر به پس زدن ایمپلنت شود.
• عفونت: اگر باکتری‌ها وارد محل ایمپلنت شوند، عفونتی را ایجاد می‌کنند که می‌تواند به شکست ایمپلنت بی‌انجامد.
• کافی نبودن تراکم استخوان: چنانچه استخوان فک به اندازۀ کافی قوی نباشد، احتمال شکست ایمپلنت افزایش می‌یابد.
• کاشت نامناسب ایمپلنت: چنانچه ایمپلنت به درستی جایگذاری نشود، به دندان‌ها یا بافت‌های اطراف آسیب می‌زند و به پس زدن ایمپلنت منجر می‌شود.
• تحمیل بار بیش از حد: اگر قبل از آن که ایمپلنت کاملاً به استخوان فک جوش بخورد، فشار بسیار زیادی، برای مثال در اثر جویدن غذای سفت یا آسیب‌دیدگی سر به ایمپلنت وارد شود، احتمال پس زدن ایمپلنت وجود دارد.
• واکنش‌های آلرژیک: تعداد انگشت‌شماری از بیماران به مواد مورد استفاده در ایمپلنت مانند تیتانیوم حساسیت نشان می‌دهند. این حساسیت‌ها می‌تواند زمینه‌ساز شکست ایمپلنت شود.

شایان ذکر است که هرچند احتمال پس زدن ایمپلنت وجود دارد، اما این عارضه بسیار نادر است. اکثر ایمپلنت‌ها در صورت نگهداری و مراقبت مناسب مادام‌العمر خواهند بود.

هزینه ایمپلنت دندان

قیمت ایمپلنت دندان می‌تواند با توجه به شرایط مختلفی مانند تعداد ایمپلنت مورد نیاز، شرایط زمینه‌ای، نیاز به پیوند استخوان یا سینوس لیفت و همچنین نوع ایمپلنت مورد استفاده متفاوت باشد. در کلینیک دکتر صدق، هزینه خدمات دندانپزشکی در سال ۱۴۰۵ به شرح زیر می‌باشد:

• ریشه باقی مانده: در صورت کاشت ایمپلنت در کلینیک ما، حداکثر قیمت برای کشیدن ریشه باقی مانده یا دندان ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان است.
• عصب کشی: در طول کاشت ایمپلنت اگر نیازی به عصب‌کشی محل کاشت باشد، عصب کشی رایگان انجام خواهد شد.
• تخلیه یا برداشت آبسه: در صورت نیاز به تخلیه و برداشتن هر گونه آبسه در محل ایمپلنت، هزینه آن در کلینیک ما رایگان می‌باشد.
• پیوند استخوان: اگر قبل از کاشت ایمپلنت نیاز به پیوند استخوان باشد، هزینه آن در کلینیک دکتر صدق رایگان است و فقط فقط هزینه خود پودر استخوان بسته به میزان مصرف محاسبه می‌شود و دستمزدی برای اینکار دریافت نمی‌شود. معمولاً از پودر استخوان آمریکایی اینتراس (InterOss) برای پیوند استخوان استفاده می‌شود و هزینه هر شیشه این پودر استخوان دو میلیون تومان است.
• سینوس لیفت: اگر قبل از کاشت ایمپلنت نیاز به سینوس لیفت باشد، در کلینیک دکتر صدق دستمزدی برای این کار دریافت نمی‌شود و فقط هزینه پودر استخوان مصرف شده محاسبه می‌شود.
• قیمت ایمپلنت کره‌ای درجه یک DIO با تاج روکش زیرکونیومی: ۶ میلیون تومان
• قیمت ایمپلنت کره‌ای درجه یک DIO با تاج موقت و هم با تاج نهایی زیرکونیومی: ۸ میلیون تومان
• قیمت ایمپلنت سوئیسی درجه یک SIC با تاج روکش زیرکونیومی: 25 میلیون تومان

نتیجه‌گیری

ایمپلنت دندان یک روش بسیار مناسب برای جایگزین کردن دندان‌های از دست رفته است. برخی از افراد ممکن است نتوانند یا تمایلی نداشته باشند که از دندان‌های مصنوعی استفاده کنند و بیشتر به دنبال یک راه‌حل دائمی‌تر و طولانی‌تر می‌گردند. ایمپلنت دندان در صورت رعایت نکات مراقبتی و بهداشتی می‌تواند تا آخر عمر باقی بماند. عوارض ایمپلنت دندان نیز بسیار پایین‌تر از روش‌های دیگر است و در صورت مراجعه به یک دندانپزشک با تجربه، این عوارض نیز تا حد ممکن کاهش پیدا می‌کنند. فرایند ایمپلنت دندان شامل چند مرحله است که از کاشت پیچ ایمپلنت درون استخوان فک شروع شده و تا زمان قرار تاج یا روکش دندان ادامه دارد. در طول این زمان می‌توان از جایگزین‌های موقت مانند دندان مصنوعی یا روکش موقت برای پر کردن محل خالی دندان‌ها استفاده کرد. کلینیک دندانپزشکی دکتر محسن صدق با ضمانت و کیفیت بالا اقدام به کاشت ایمپلنت دندان برای مراجعه‌کنندگان محترم می‌کند. ساعت کاری کلینیک در روزهای شنبه تا پنج‌شنبه از ساعت ۸:۳۰ تا ساعت ۲۰ می‌باشد. برای دریافت نوبت و مشاوره می‌توانید با شماره‌های ۰۲۱۲۶۱۵۱۰۲۷، ۰۲۱۲۶۱۱۶۳۳۸ و ۰۹۱۲۱۲۳۰۰۶۸ تماس حاصل فرمایید.

سوالات متداول

آیا فرایند ایمپلنت دندان دردناک است؟

کاشت ایمپلنت دندان با بی‌حسی انجام می‌شود و در طول انجام آن دردی احساس نمی‌شود، اما پس از کاشت ایمپلنت و از بین رفتن اثر بی‌حسی ممکن است مدتی درد و ناراحتی را تجربه کنید که با مصرف داروهای مسکن قابل کنترل است.

آیا می‌توان چند سال پس از کشیدن دندان، اقدام به کاشت ایمپلنت کرد؟

بله، اما هر چه زمان از کشیدن دندان بگذرد، امکان تحلیل رفتن لثه و استخوان فک وجود دارد و ممکن است که قبل از کاشت ایمپلنت به پیوند استخوان نیاز باشد.

آیا کاشت ایمپلنت دندان بر نحوه حرف زدنم اثر می‌گذارد؟

با توجه به اینکه کاشت ایمپلنت، جای خالی دندان را پر می‌کند، نه تنها باعث مشکل در حرف زدن نمی‌شود، بلکه باعث راحت‌تر شدن حرف زدن هم می‌شود.

ایمپلنت دندان چقدر طول می‌کشد؟

ایمپلنت دندان چه به صورت عادی و چه به صورت فوری برای بهبود به چند ماه زمان نیاز دارد و لازم است که در این مورد در چند جلسه به دندان‌پزشک مراجعه کرد.

چه سنی برای کاشت ایمپلنت دندان مناسب‌تر است؟

برای کاشت ایمپلنت دندان محدودیتی وجود سنی ندارد، اما انجام این کار برای افراد زیر ۱۸ سال پیشنهاد نمی‌شود، زیرا افرادی که هنوز در سن رشد قرار دارند باید تا پایان رشد استخوان فک صبر کنند.

اگر به جای دندان کشیده شده ایمپلنت انجام ندهم، صورتم تغییر می‌کند؟

بله، از دست دادن دندان‌های عقب و تحلیل رفتن استخوان ناشی از آن باعث فروررفتگی گونه‌ها می‌شود. نبود دندان‌های جلو نیز باعث ایجاد چین و چروک اطراف دهان می‌شود و سن شما را بیشتر نشان می‌دهد.

ایمپلنت دندان چند سال ماندگاری دارد؟

ایمپلنت دندان با مراقبت و نگهداری مناسب، از جمله مسواک‌ زدن منظم، استفاده از نخ دندان و همچنین معاینات دندانپزشکی می‌تواند یک عمر ماندگاری داشته باشند.

پس از کاشت ایمپلنت دندان چه غذاهایی را نباید بخورم؟

خوردن مواد غذایی سفت مانند چیپس و میوه و سبزیجات خام، خوراکی‌های چسبناک مانند تافی، مواد غذایی ترش و اسیدی و غذاهای تند و پر ادویه در دوران نقاهت پس از کاشت ایمپلنت ممنوع است.

ایمپلنت دندان تحت پوشش بیمه‌ است؟

بیمه‌های دولتی مانند تأمین اجتماعی عموماً خسارت ناشی از کاشت ایمپلنت را پرداخت نمی‌کنند. تحت پوشش بودن ایمپلنت در بیمه‌های تکمیلی نیز به طرح بیمه‌نامۀ انتخابی بستگی دارد. حتماً قبل از کاشت با نمایندۀ بیمه مشورت کنید و از مدارک لازم برای دریافت خسارت مطلع شوید.

بهترین برند ایمپلنت چیست؟

ایمپلنت‌های سوئیسی SPI و کره‌ای DIO بهترین برندهای ایمپلنت موجود در بازار هستند.

آیا ایمپلنت‌های ایرانی خوب هستند؟

اگرچه ایمپلنت‌های ایرانی قیمت کمتری از ایمپلنت‌های خارجی دارند، اما کیفیت آن‌ها پایین‌تر است و ایمنی و ماندگاری آن‌ها در بلندمدت اثبات نشده است.

آیا تصویربرداری قبل از کاشت ایمپلنت لازم است؟

بله. برای بررسی تراکم استخوان، اطلاع از محل عصب‌ها، تعیین محل دقیق کاشت ایمپلنت و انتخاب پیچ ایمپلنت با اندازه مناسب، قبل از کاشت از فک و دهان تصویربرداری انجام می‌شود.

آیا بیماران قلبی می‌توانند برای کاشت ایمپلنت دندان اقدام کنند؟

بله، کاشت ایمپلنت دندان برای بیماران قلبی قابل انجام است، اما بهتر است قبل از کاشت، دندان‌پزشک را از دارو‌هایی که مصرف می‌کنید با خبر کنید، زیرا برخی داروهای قلبی ممکن است باعث افزایش خونریزی پس از کاشت شوند.

آیا می‌توان در زمان بارداری ایمپلنت دندان انجام داد؟

ایمپلنت دندان در سه ماهه اول و آخر بارداری به دلیل شرایطی که مادر در آن قرار دارد توصیه نمی‌شود، اما در سه ماهه دوم تحت نظر پزشک می‌توان اقدام به کاشت ایمپلنت دندان کرد.

اگر پس از کاشت ایمپلنت باردار شوم، می‌توانم مراحل بعدی درمان را انجام بدهم؟

ممکن است مقدار کمی استخوان در دوران بارداری به دلیل جذب کلسیم توسط جنین تحلیل رود. بنابراین توصیه می‌شود ادامۀ درمان را به پس از زایمان موکول کنید. البته در این مدت باید تحت‌نظر دندان‌پزشک باشید تا با توجه به نوسانات هورمونی از سلامت لثه‌ها و موفقیت کاشت ایمپلنت مطمئن شوید.

دیابتی‌ها نیز می‌توانند کاشت ایمپلنت انجام دهند؟

بله، اما ابتدا باید دیابت را کنترل کنند و قند خون را به‌طور مرتب اندازه‌گیری کنند. همچنین چون دیابت احتمال ابتلا به پریودنتیت یا التهاب لثه را افزایش می‌دهد، مراجعۀ منظم به دندانپزشک برای بررسی وضعیت لثه‌ها ضروری است.

آیا پس از چند سال استفاده از دندان مصنوعی هم می‌توان اقدام به کاشت ایمپلنت دندان کرد؟

بله، حتی اگر استخوان‌های فک نیز تحلیل رفته باشند هم می‌توان پس پیوند استخوان اقدام به کاشت ایمپلنت کرد.

ایمپلنت دندان فوری چیست؟

ایمپلنت‌های فوری یا یک روزه می‌توانند تحت شرایطی انجام شوند. اگر فرد متقاضی ایمپلنت فوری، استخوان فک سالمی داشته باشد یا بیماری‌های لثه نداشته باشد، می‌تواند در همان روز کشیدن دندان، اقدام به کاشت ایمپلنت کند. البته همچنان برای نصب تاج دائمی باید تا زمان بهبود و پیوند ایمپلنت به استخوان فک صبر کرد. به این نکته باید توجه کرد که احتمال شکست این نوع از ایمپلنت‌ها بالا است.

پروتز چند دندان را می‌توان روی چهار پایه ایمپلنت نصب کرد؟

چهار پایه ایمپلنت، استحکام لازم را برای نگه داشتن ۱۰ تا ۱۴ پروتز دندان دارند. می‌توان با استفاده از دندان مصنوعی ثابت تمام دندان‌های یک فک را روی چهار پروتز نصب کرد.

آیا دندان مصنوعی ثابت بر پایۀ ایمپلنت بهتر از دندان مصنوعی متحرک است؟

بله، دندان مصنوعی ثابت بر پایۀ ایمپلنت بر روی لثه قرار نمی‌گیرد، بلکه بر روی ایمپلنت‌هایی نصب می‌شود که به استخوان فک جوش خورده‌اند. به همین دلیل دندان مصنوعی بر پایۀ ایمپلنت هنگام حرف زدن و غذا خوردن حرکت نمی‌کند.

آیا مینی ایمپلنت برای همه مناسب است؟

خیر، مینی ایمپلنت‌ها ایمپلنت‌های کوچک و باریکی به اندازۀ خلال دندان هستند که پایداری آن‌ها از ایمپلنت معمولی کمتر است. به همین دلیل مینی ایمپلنت به افرادی که دندان قروچه می‌کنند، اصلاً توصیه نمی‌شود. برای جایگزینی چند دندان نیز بهتر است از ایمپلنت معمولی استفاده شود.

آیا همیشه برای ایمپلنت دندان به پیوند استخوان نیاز است؟

خیر، برای ایمپلنت دندان همیشه به پیوند استخوان نیاز نیست. اگر استخوان فک دچار تحلیل نشده باشد، بدون پیوند استخوان می‌تواند ایمپلنت را درون آن قرار داد.

پس از کشیدن دندان چقدر برای کاشت ایمپلنت باید صبر کرد؟

اگر لثه سالم باشد و استخوان فک شرایط مناسبی داشته باشد، در همان جلسه کشیدن دندان می‌توان ایمپلنت فوری کاشت، اما معمولاً دندان‌پزشکان توصیه می‌کنند که حداقل یک ماه برای کاشت ایمپلنت صبر کرد.

آیا می‌توان پس از کاشت ایمپلنت از دندان مصنوعی برای پر کردن جای خالی استفاده کرد؟

اگر نگران جای خالی دندان‌ها و زیبایی ظاهری آن هستید بهتر است با دندان‌پزشک خود مشورت کنید تا از تاج و روکش های موقت برای پر کردن جای خالی استفاده شود. گذاشتن دندان مصنوعی روی محل ایمپلنت ممکن است به محل ایمپلنت آسیب برساند.

پس از کاشت ایمپلنت چند روز باید استراحت کرد؟

معمولاً یک یا دو روز استراحت پس از کاشت ایمپلنت کافی است و پس از آن می‌توان آرام‌آرام به زندگی عادی بازگشت. البته همچنان تا چند هفته باید از فعالیت‌های بدنی شدید خودداری کرد و از غذاهای مایع استفاده کرد.

آیا پس از کاشت ایمپلنت دندان به مرخصی نیاز است؟

بهتر است تا یک روز بعد از کاشت ایمپلنت دندان استراحت کنید.

جوش خوردن لثه‌ها پس از کاشت ایمپلنت چقدر طول می‌کشد؟

یک تا دو هفته زمان می‌برد تا زخم لثه بسته شود.

آیا پس از کاشت ایمپلنت می‌توان ورزش و فعالیت بدنی انجام داد؟

ورزش و فعالیت بدنی زیاد می‌تواند جریان خون را افزایش دهد و باعث خونریزی بیشتر در محل ایمپلنت شود. بهتر است حداقل تا یک هفته از فعالیت بدنی شدید و ورزش‌هایی که باعث می‌شود تا دندان‌هایتان را روی هم قرار دهید خودداری شود. در این زمان می‌توان ورزش‌های سبک و حرکات کششی انجام داد.

آیا ایمپلنت دندان نیاز به مسواک زدن دارد؟

بله، دندان‌های ایمپلنت شده همانند دندان‌های طبیعی نیاز به مسواک زدن منظم دارند تا ماندگاری طولانی‌تری داشته باشند.

چه مسواکی برای ایمپلنت دندان مناسب‌تر است؟

مسواک‌های نرم یا Soft باعث آسیب رسیدن به دندان‌های ایمپلنت شده و همچنین لثه‌ها نمی‌شوند و مناسب‌ترین نوع مسواک هستند.

چه خمیردندانی برای ایمپلنت دندان مناسب‌تر است؟

بهتر است از خمیردندان‌هایی که از مواد ساینده در آن‌ها استفاده نشده استفاده کرد. خمیردندان‌های ژله‌ای معمولاً برای مسواک‌زدن مناسب‌تر هستند.

آیا استفاده از دهانشویه با ایمپلنت دندان مشکلی دارد؟

استفاده از دهان‌شویه با ایمپلنت دندان مشکلی ایجاد نمی‌کند. البته بهتر است تا زمان بهبود کامل لثه و محل ایمپلنت از دهان‌شویه‌های بدون الکل استفاده کرد.

آیا ایمپلنت دندان تغییر رنگ می‌دهد؟

تاج دندان‌های ایمپلنت شده معمولاً هم‌رنگ سایر دندان‌ها انتخاب می‌شوند و حتی پس از مدت‌ها استفاده نیز تغییر رنگ نمی‌دهند.

آیا می‌توان پس از ایمپلنت دندان آن را بلیچینگ کرد؟

خیر، مواد مورد استفاده در بلیچینگ تأثیری در سفید کردن تاج دندان ایمپلنت شده ندارد و در صورتی که از رنگ آن‌ها ناراضی هستید می‌توانید آن‌ها را تعویض کنید.

آیا پس از کاشت ایمپلنت دندان‌های نامرتب‌شده دوباره مرتب می‌شوند؟

خیر، ایمپلنت باعث حرکت ریشۀ دندان‌های مجاور نمی‌شود، اما از بیشتر کج شدن آن‌ها جلوگیری می‌کند. مرتب نگه داشتن دندان‌ها و جلوگیری از تحلیل استخوان فک یکی از دلایل تأکید بر کاشت سریع ایمپلنت پس از کشیدن دندان است.

پس از کاشت ایمپلنت می‌توانم ارتودنسی کنم؟

بله، اما توجه داشته باشید که ایمپلنت برخلاف ریشۀ دندان طبیعی حرکت نمی‌کند. اگر ایمپلنت در محل مناسب باشد، بقیۀ دندان‌ها را می‌توان ارتودنسی کرد. چنانچه در پایان ارتودنسی از موقعیت ایمپلنت راضی نباشید، می‌توانید فقط روکش ایمپلنت یا حتی کل ایمپلنت را عوض کنید تا ردیف دندان‌ها کاملاً مرتب شود.

آیا ایمپلنت دندان خراب می‌شود و می‌شکند؟

ایمپلنت دندان طوری ساخته شده است که دوام و استحکام بسیار بالایی داشته باشد و امکان خراب شدن ‌آن‌ها وجود ندارد، اما می‌توانند در صورت برخورد اجسام سخت یا ضربه‌های شدید دچار شکستگی و آسیب شوند که در آن صورت می‌توان آن‌ها را تعویض کرد.

آیا ایمپلنت دندان از جای خود خارج می‌شود؟

ایمپلنت‌های دندان طوری طراحی شده‌اند تا راه‌حلی دائمی و طولانی‌مدت برای دندان‌های از دست رفته باشند و پایه ایمپلنت پس از قرار گرفتن درون استخوان فک با استخوان پیوند خورده و به راحتی از جای خود خارج نمی‌شود. البته در زمان بهبود باید نکات بهداشتی و مراقبتی را رعایت کنید تا ایمپلنت‌ها از جای خود خارج نشوند.

احتمال پس زدن پیوند استخوان پس از کاشت ایمپلنت وجود دارد؟

نرخ موفقیت پیوند استخوان بسیار بالا است، بااین‌حال در برخی افراد به‌ویژه سیگاری‌ها یا افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای احتمال پس زدن پیوند استخوان وجود دارد.

آیا ایمپلنت دندان در رادیوگرافی و عکس‌برداری تأثیر می‌گذارد؟

بهتر است قبل از هرگونه رادیوگرافی و عکس‌برداری اشعه ایکس یا MRI پزشک را از وجود ایمپلنت‌های دندان باخبر کنید، چرا که ممکن است در تصویربرداری اخلال ایجاد کنند یا تصاویر را مخدوش کنند.